05
ธันวาคม
2561

ประธานอาเซียน 2562 : บทบาทของเยาวชน

05
ธันวาคม
2561

ประธานอาเซียน 2562 : บทบาทของเยาวชน

2,997

 

ในแง่ของก้าวต่อไปของประเทศไทย ในฐานะประธานอาเซียนในปีหน้า สิ่งสำคัญของบทบาทเยาวชนน่าจะอยู่ตรงที่เยาวชนตระหนักและรับรู้ตนเอง ไม่ใช่เพียงในฐานะพลเมืองของประเทศไทยเท่านั้น แต่เป็นพลเมืองของภูมิภาคอาเซียน

เมื่อพูดถึงเรื่อง “บทบาทของเยาวชน” ภาพที่แต่ละคนนึกคิดคงแตกต่างกันออกไป บางคนอาจเชื่อว่าบทบาทของเยาวชนในการขับเคลื่อนสังคมมีอยู่จริง ขณะที่บางคนอาจเชื่อว่าเยาวชนยังมีประสบการณ์น้อย การขับเคลื่อนสังคมคงเป็นไปได้อย่างจำกัด ไม่ว่าจะมองจากมุมไหนก็ถูกต้องทั้งสิ้น แต่เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในวันนี้ เราจะมาพูดกันถึงเรื่องว่า ถ้าหากเราในฐานะเยาวชนขับเคลื่อนสังคมได้ บทบาทของเราควรอยู่ตรงไหน และถ้าหากประสบการณ์เรายังน้อย เราจะสามารถสร้างประโยชน์ในส่วนใดได้บ้าง โดยเฉพาะในโอกาสที่ประเทศไทยจะเป็นประธานอาเซียนในปี 2562 นี้

ในส่วนแรก ผมมองในแง่บวกว่า บทบาทของเยาวชนทุกวันนี้มีพื้นที่เพิ่มมากขึ้นกว่าแต่ก่อน ทั้งเวทีภายในประเทศและเวทีระหว่างประเทศต่างเปิดโอกาสให้เยาวชนได้เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของการถกเถียงและพูดคุย ประเด็นอยู่ที่ว่า โอกาสนั้นมาถึงเราไหมและเราได้พยายามเอื้อมไปคว้าโอกาสนั้นแล้วหรือยัง?

อยากจะเล่าเรื่องหนึ่งเมื่อครั้งได้รับทุน Young Southeast Asian Leaders Initiative Academic Fellowship ที่สหรัฐอเมริกา ตอนนั้นนั่งรับประทานข้าวกับเพื่อนอีกหลายประเทศ เราก็ได้แชร์ประสบการณ์ที่แต่ละคนเคยพบเจอมา สิ่งหนึ่งที่เราได้เรียนรู้ ก็คือ ก่อนที่แต่ละคนได้มาเจอกันที่นี่ ทุกคนต่างมีเรื่องราวที่เคยต่อสู้กับความยากลำบากและอุปสรรคของตัวเอง มีเพื่อนคนหนึ่งมาจากเมืองเล็กๆ โครงสร้างสาธารณูปโภคพื้นฐานไม่ดี แหล่งเรียนรู้ที่พอจะหาได้ก็มีไม่มากนัก แต่เพื่อนคนนี้มีทักษะภาษาอังกฤษและความรู้ด้านอื่นๆ ดีมาก

กล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ เงื่อนไขและข้อจำกัดต่างๆ ไม่สามารถเป็นเครื่องขวางกั้นเขาให้พยายามเรียนรู้ได้

สิ่งนี้จึงสะท้อนกลับมาที่ตัวเองว่า ทุกวันนี้เราได้สร้างขีดจำกัดในการเรียนรู้และการหาโอกาสต่างๆ ให้กับตัวเองหรือไม่ หลายครั้งเราโทษปัจจัยภายนอกจนเราลืมว่า ปัจจัยสำคัญ คือ “ตัวเราเอง” ที่เราสามารถเลือกได้ (อย่างน้อยก็ระดับหนึ่ง) ว่าควรมอบสิ่งไหนให้กับชีวิต

ชีวิตเปรียบเสมือนการสร้างบ้าน โดยเอาก้อนอิฐแต่ละก้อนเรียงๆ กันไป หลายคน เรียน ทำงาน และฝึกฝนตัวเองอย่างหนักกว่าจะได้มีวันนี้ หลายครั้งเราเห็นแต่ด้านที่เขาประสบความสำเร็จแล้วแต่ไม่เห็นว่าเขาต้องต่อสู้กับอะไรมาบ้าง เพราะฉะนั้นเราต้องพยายามมองหาโอกาสพร้อมกับการสร้างโอกาสให้กับตัวเอง

เราควรเตรียมตัวเองให้พร้อมอยู่เสมอ เพราะเราไม่รู้ว่าโอกาสนั้นจะมาเมื่อไร และหลายครั้งเราไม่รู้ว่าโอกาสไหนจะเป็นโอกาสที่พาเราไปได้ไกลที่สุด เพราะฉะนั้นเราจึงต้องทำทุกโอกาสที่ผ่านเข้ามาให้ดีและใช้โอกาสนั้นอย่างมีคุณค่า

สำหรับบทบาทของเยาวชนในการขับเคลื่อนสังคม คำว่า “การขับเคลื่อนสังคม” อาจฟังดูแล้วยิ่งใหญ่ แต่หากมองเข้าไปลึกๆ แล้ว ไม่ว่าเราจะอยู่ตรงจุดไหนก็สามารถช่วยขับเคลื่อนสังคมไปข้างหน้าได้ไม่มิติใดก็มิติหนึ่ง เช่น การรู้จักและปฏิบัติหน้าที่ของตนเองให้ดี สิ่งเหล่านี้เป็นพื้นฐานเพื่อต่อยอดในการกระทำสิ่งที่ใหญ่ต่อไป

เมื่อตระหนักในบทบาทหลักของเราและทำมันให้ดีแล้ว เราอาจค่อยๆ เพิ่มบทบาทที่สอง ที่สาม ในสิ่งที่เราชอบและสนใจมากขึ้นได้ การขับเคลื่อนสังคมในที่นี้ อาจไม่ต้องเริ่มจากโจทย์ของการทำเพื่อคนอื่นก็ได้ แต่อาจเริ่มจากความชอบของตัวเองต่อเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เราคิดว่าน่าจะมีประโยชน์ต่อตัวเองหรือผู้อื่น หลังจากนั้นค่อยๆ หาคนที่มีความชอบและความสนใจที่ใกล้เคียงกับเรามาร่วมทีมแล้วค่อยๆ ขยายผลให้ใหญ่ขึ้นในวงกว้าง

ในประเด็นที่ว่า ถ้าเรายังมีประสบการณ์น้อย เราจะสามารถสร้างประโยชน์ในแง่ใดได้บ้าง ผมมองว่าเรื่องนี้มันเป็นโอกาสที่เหมาะสมพอดีกับการที่ประเทศไทยจะเป็นประธานอาเซียนในปี 2562 ซึ่งผมเชื่อว่าโอกาสต่างๆ ที่เปิดพื้นที่ให้กับเยาวชนคงมีมากขึ้นอย่างแน่นอน จริงๆ แล้วการที่เราเข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมใดก็ตาม ก็ถือว่าเราได้สร้างประโยชน์ต่อตนเองหรือสังคมแล้วไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง เพราะอย่างน้อยเราก็ได้เข้าไปทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงของเรา

ในแง่ของประสบการณ์ แน่นอนว่าไม่มีใครที่เติบโตแล้วจะเก่งและมีประสบการณ์ในทันที ทุกคนต่างเคยได้รับโอกาสแรกก่อนแล้วจึงค่อยๆ ขยายไปยังโอกาสที่สอง ที่สาม

ผมมองว่า สิ่งที่เริ่มต้นง่ายที่สุด คือ การไปหาประสบการณ์จากกิจกรรมหรือเวทีต่างๆ ก่อนเพื่อให้เรารู้ว่าเราชอบอะไรและไม่ชอบอะไร ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นไม่ได้เลย ถ้าหากเราไม่ลองด้วยตัวเราเอง และเมื่อใดก็ตามที่เรามีประสบการณ์ มี Input ระดับหนึ่งแล้ว เราจึงจะสามารถค่อยๆ ริเริ่มกิจกรรมหรือโครงการที่เป็นของเราเองได้ กล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ บทบาทของเยาวชนควรเริ่มต้นจากการที่เรารู้ว่า ตนเองมีความชอบอะไร ทำอะไรได้ดี และทำสิ่งใดแล้วรู้สึกมีคุณค่า แล้วค่อยๆ ขยายผลเหล่านั้นต่อไป

นอกจากนี้ ในแง่ของก้าวต่อไปของประเทศไทยในฐานะประธานอาเซียนในปีหน้า สิ่งสำคัญของบทบาทเยาวชนน่าจะอยู่ตรงที่เยาวชนตระหนักและรับรู้ตนเอง ไม่ใช่เพียงในฐานะพลเมืองของประเทศไทยเท่านั้น แต่เป็นพลเมืองของภูมิภาคอาเซียน และเป็นพลเมืองของโลกที่ทุกคนต่างมีส่วนร่วมและกำลังเผชิญปัญหาที่คล้ายคลึงกัน เราในฐานะเยาวชนจะมีส่วนร่วมและหาทางออกให้ปัญหาเหล่านั้นได้อย่างไร ไม่ว่าเราจะก้าวร่วมไปกับคลื่นของการพัฒนาครั้งนี้หรือไม่ โลกก็จะยังคงพัฒนาต่อไปเรื่อยๆ ตามวิถีของมัน เพราะฉะนั้นมันจะดีกว่าไหม หากเราจะมีส่วนร่วมและก้าวไปด้วยกัน

ผมมองว่า การสร้างผู้นำเยาวชนให้มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเป็นสิ่งสำคัญ ปัญหาในประเทศและภูมิภาคนับวันมีแต่จะเพิ่มและท้าทายขึ้น เพราะฉะนั้นการสร้างผู้นำเพื่อให้เขาเหล่านั้นไปเป็นผู้นำต่อในระดับย่อยๆ ลงมาจึงเป็นสิ่งสำคัญ

มันคงคล้ายๆ กับการจุดเทียนแสงสว่างต่อกันไปเรื่อยๆ เราจุดเทียนต่อกันเพื่อหวังว่าผู้นำเหล่านั้นจะไปจุดต่อ ถือเป็นการสร้างผู้นำต่อกันไปเรื่อยๆ ซึ่งผู้นำเหล่านี้จะพัฒนาไปเป็นกำลังสำคัญในการแก้ไขปัญหาในสังคมและชุมชนของตนเองต่อไป งานแต่ละชิ้นสร้าง Impact ได้มากหรือน้อยไม่ใช่ประเด็นเท่าไรนัก อย่างน้อยเราได้ลงมือและเรียนรู้ ได้สร้างเครือข่าย จุดประกายทางความคิด ปลูกความเชื่อให้คนอื่นๆ อย่างที่เราเชื่อว่า แม้เราจะเป็นเยาวชนเพียงตัวเล็กๆ แต่เราก็สามารถสร้างสรรค์บางสิ่งบางอย่างที่มีคุณค่าให้สังคมแห่งนี้ด้วยเช่นกัน

ท้ายที่สุด ในส่วนของความรู้ความเข้าใจต่อประชาคมอาเซียน ผมมองว่าเยาวชนส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจที่ชัดเจน ทราบเพียงคร่าวๆ เกี่ยวกับประชาคมอาเซียน เพราะกระแสของสื่อมักมุ่งเน้นไปในมิติด้านเศรษฐกิจมากกว่าด้านมิติวัฒนธรรมและภูมิปัญญา จึงมองข้ามประเด็นสำคัญไปไม่น้อย

เยาวชนต้องศึกษาหาความรู้ และข้อมูลเกี่ยวกับประชาคมอาเซียนให้เข้าใจเสียก่อน ขั้นต่อไปจึงค่อยมาปรับตัวหรือเตรียมความพร้อมในรายละเอียดที่ลึกลงไป เช่น การฝึกฝนทักษะด้านภาษา การเพิ่มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และควบคู่กับสิ่งนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการสร้างความรู้ความเข้าใจที่ชัดเจนและถูกต้องผ่านสื่อต่างๆ อย่างสม่ำเสมอด้วย

ดังนั้น ในช่วงที่ไทยจะเป็นประธานอาเซียน จะเป็นโอกาสที่เยาวชนไทยจะพิสูจน์ตนเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องศักยภาพ ความรู้ และความมุ่งมั่นตั้งใจ ในการขับเคลื่อนสังคมไทยและภูมิภาคอาเซียนให้ก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคงและยั่งยืน

ในฐานะเยาวชนคนหนึ่ง ผมขอเชิญเยาวชนไทยทุกคน ร่วมเป็นเจ้าภาพที่ดีในโอกาสที่ประเทศไทยเป็นประธานอาเซียนตลอดปี 2562 ด้วยกันนะครับ